Bardo

Bardo – pojęcie wywodzące się z Buddyzmu, określające każdy przejściowy stan egzystencji:

  • życie
  • medytację
  • sen
  • śmierć

Według nauk buddyzmu tybetańskiego wyróżnia się sześć głównych stanów bardo:

  1. Shinay bardo: bardo tego życia, w obecnym stanie jako człowiek lub inna istota, np. zwierzę, trwające od momentu odrodzenia do procesu umierania.
  2. Milam bardo: bardo doświadczane również w tym życiu w czasie procesu śnienia i marzeń sennych.
  3. Samten bardo: bardo doświadczane w życiu jednak tylko w czasie odpowiednio skuteczniej medytacji.
  4. Chikkhai bardo: bolesne bardo trwające już w czasie procesu umierania.
  5. Chönyid bardo: niezwykłe świetliste bardo trwające dopiero w początkowym okresie “pośmiertnym”, gdy świadomość całkowicie opuściło ciało.
  6. Sidpai bardo: bardo stanu “pośmiertnego” trwające do czasu odrodzenia jako przyszły człowiek lub inna istota, np. zwierzę.¹

¹ Sogjal Rinpocze, Tybetańska księga życia i umierania, Wydawnictwo EM, Warszawa 1997